Beton
üretiminde kullanılan kum, çakıl, kırmataş gibi malzemelerin genel
adı agregadır. Beton içinde hacimsel olarak %60-75 civarında yer işgal
eden agrega önemli bir bileşendir. Agregalar tane boyutlarına göre
ince (kum, kırma kum.. gibi) ve kaba (çakıl, kırmataş... gibi) agregalar
olarak ikiye ayrılır.
Agregalarda aranan en önemli özellikler şunlardır:
• Sert, dayanıklı ve boşluksuz olmaları,
• Zayıf taneler içermemeleri (deniz kabuğu, odun, kömür... gibi)
• Basınca ve aşınmaya mukavemetli olmaları,
• Toz, toprak ve betona zarar verebilecek maddeler içermemeleri,
• Yassı ve uzun taneler içermemeleri,
• Çimentoyla zararlı reaksiyona girmemeleridir.
Agreganın kirli (kil, silt, mil, toz,...) olması aderansı olumsuz
etkilemekte, ayrıca bu küçük taneler su ihtiyacını da artırmaktadır.
Beton agregalarında elek analizi, yassılık, özgül ağırlık ve su
emme gibi deneyler uygun aralıklarla yapılarak kalite sürekliliği
takip edilmelidir. Betonda kullanılacak agregalar TS 706 EN 12620'ye
uygun olmalıdır.
AGREGA
STANDARTLARI TABLOSU |
| EN 933-1 |
Tests for geometrical properties
of aggregates - Part 1 : Determination of particle size distribution
- Sieving method |
TS 3530
EN 933-1 |
Agregaların Geometrik Özellikleri
için deneyler: Bölüm 1- Tane Büyüküğü Dağılımı- Eleme Metodu
|
| EN 934-2 |
Admixtures for concrete, mortar and grout - Part
2 : Concrete admixtures - Definitions and requirements |
TS 3452
TS 4834 |
Beton-Kimyasal katkı maddeleri ( Priz süresini
ayarlayan ve karışım suyunu azaltan)
Beton ile ilgili terimler
|
| EN 1097-3 |
Tests for mechanical and physical properties
of aggregates - Part 3 : Determination of loose bulk density
and voids |
TS EN 1097-3 |
Agregaların fiziksel ve mekanik özellikleri için
deneyler: Bölüm 3-Gevşek yıgın yoğunluğunun ve boşluk hacminin
tayini |
| EN 1097-6 |
Tests for mechanical and physical properties
of aggregates - Part 6 : Determination of particle density and
water absorbtion |
TS 3526 |
Beton agregalarında özgül ağırlık ve su emme
oranı tayini |
| Pr EN 12620 :
2000 |
Aggregates for concrete |
TS 706
EN 12620 |
Beton agregaları |
Sadece Beton ve Çimento Değil, Agrega da Standartlara Uygun
Üretilmeli
Betonu oluşturan malzemeler içersinde en büyük orana (yaklaşık %
75) sahip olan agrega (kum, çakıl, kırmataş ..), doğal kaynakları
giderek tükenen ve standartlara uygun, temiz, kaliteli örneklerinin
bulunması güç bir malzeme olarak, hazır beton sektöründeki stratejik
önemini her geçen gün artırmakta. 1999 yılında İstanbul'da düzenlenen
II. Ulusal Kırmataş Sempozyumu'nda dile getirildiği gibi, bu alanda
ciddi planlamalar yapılıp, önlemler alınmazsa, yakın gelecekte,
agrega ithali bile söz konusu olacak gibi. Aslında, Marmara Bölgesi
başta olmak üzere, ülkemizde pek çok taş ocağı "beton agregası"
üretme amacıyla faaliyette bulunuyor. Ancak, bunların çok azı yaptığı
işin bilincinde; çok azının standartlara uygunluk belgesi, buna
uygun donanımı ve kalifiye personeli bulunuyor. Bunlar, hizmet vermeyi
hedefledikleri beton üreticilerine yararlı olamadıkları gibi, bilinçsiz
ve ilkel üretim yöntemleriyle çevreyi de onarılmaz tahribatlara
uğratıyorlar. Mevzuattaki karışıklık ve boşluklar da buna eklenince,
konu içinden çıkılmaz bir hal alıyor.
Bugün pek çok beton üreticisi kuruluş, piyasadan standartlara uygun
kaliteli agregayı, uygun koşullarda temin edemedikleri için yan
birimler ya da şirketler kurup, taş ocakları işleterek, agregayı
doğrudan üretme yoluna gidiyorlar.
Amaç, yalnızca betonun kendisinin değil, beton karışımına giren
çimento dışındaki diğer malzemelerin de (agrega, katkı vb.) kalite
sürecini izlemek ve bunu belgelemek; Türkiye Hazır Beton Birliği,
üyelerinin, beton karışımına giren ve dışarıdan temin ettikleri
tüm malzemelerde standartlara uygunluk belgesi aramalarını, standartlara
uygunluğu belgelenmeyen beton karışım malzemelerini tercih etmemelerini
öngörüyor.
Agrega
üretim ve kullanımında standardizasyonun temini ve sektörde yaşanan
sorunların çözülebilmesi açısından Agrega Üreticileri Birliği'nin
(AGÜB) olması ve hazır betonda olduğu gibi, agrega üretiminde de,
standartlara uygunluğu ve kaliteyi hedefleyen bilinçli üreticilerin
biraraya gelmesi sektörün geleceği açısından kuşkusuz önemli bir
gelişmedir.
|